Vadeli Mevduat mı Para Piyasası Fonu mu: Getiri ve Risk Farkı

Birikimimin bir kısmını yıllarca sadece vadeli hesapta tuttum. "Faiz belli, vade belli, kafam rahat" diyordum. Sonra bir gün acil bir masraf çıktı, hesabı vadesinden önce bozdum ve o ay işlemiş faizin neredeyse tamamını kaybettim. O gün para piyasası fonlarını ciddi ciddi araştırmaya başladım. Aradan geçen sürede ikisini de kullandım, ikisinin de sinir bozucu taraflarını gördüm. Vadeli mevduat mı yatırım fonu mu sorusunun cevabı bende tek bir araç değil, paranın ne zaman gerekeceğine göre değişen bir dağılım oldu.

Aşağıda kendi karar sürecimde takip ettiğim sırayı adım adım anlatıyorum. Amacım sana "şunu al" demek değil; iki aracı aynı terazide tartabilmen için hangi kalemlere bakman gerektiğini göstermek.

Adım adım karşılaştırma

1. İki ürünün ne olduğunu netleştir. Vadeli mevduatta bankaya belirli bir süre için para veriyorsun, karşılığında baştan bilinen bir faiz oranı alıyorsun. Para piyasası fonu (halk arasında likit fon) ise vadesi kısa borçlanma araçları ve mevduat benzeri kısa vadeli enstrümanlardan oluşan bir sepet. Getirisi baştan taahhüt edilmez, günlük olarak fon fiyatına yansır. Yani birinde sabit oran + vade kısıtı, diğerinde değişken getiri + yüksek likidite var.

2. Brüt orana değil, elde kalana bak. Mevduatta bankanın söylediği oran brüttür; üzerinden stopaj kesilir. Stopaj oranı vade uzunluğuna göre kademelidir ve dönemsel kararlarla değişebilir, bu yüzden hesabı açacağın gün bankaya "net faiz ne kadar?" diye sormak en sağlıklısı. Yatırım fonlarında da kazanç üzerinden stopaj var; oran fon türüne göre farklılaşıyor. Ben iki ürünü de her zaman vade sonunda elime geçecek net tutar üzerinden kıyaslıyorum, aksi halde karşılaştırma baştan yanlış oluyor.

3. Fonun kesintilerini ayrıca hesapla. Fonun açıklanan getirisi genelde yönetim ücreti düşülmüş, yani net fiyat üzerinden hesaplanır; ama alım-satım komisyonu, platform ücreti gibi kalemler bankadan bankaya değişebiliyor. Fonun bilgilendirme dokümanındaki toplam gider oranına bakmayı alışkanlık haline getirdim. Bankaların bu tür kalemleri nasıl işlettiğini merak edenler için sitedeki banka ücret ve komisyonları içeriği iyi bir başlangıç.

4. Likiditeyi somut bir soruya çevir. "Bu paraya önümüzdeki 3 ay içinde ihtiyacım olma ihtimali var mı?" Cevap "evet" veya "belki" ise vadeli mevduat riskli hale gelir, çünkü vadeyi bozduğunda genelde faizsiz ya da çok düşük bir orana razı olursun. Para piyasası fonunda ise işlem saatleri içinde verdiğin satım emri kısa sürede nakde döner ve o güne kadar biriken getiriyi kaybetmezsin. Bu tek fark, acil durum fonumun tamamını neden likit tarafta tuttuğumu açıklıyor.

5. Garanti kapsamını karıştırma. Mevduat, kişi ve banka başına belirli bir tutara kadar mevduat sigortası kapsamındadır; limitin güncel tutarını TMSF'nin kendi kaynağından teyit etmekte fayda var. Yatırım fonu payları bu sigortanın kapsamında değildir. Ama şunu da not edelim: fon senin adına saklanır, bankanın bilançosuna karışmaz. Yani "garantisi yok" cümlesi "paran ortada kalır" demek değil; portföydeki varlıkların fiyat riskini taşıdığın anlamına gelir. Para piyasası fonlarında bu risk, kısa vadeli enstrümanlar sayesinde düşüktür ama sıfır değildir.

6. Faiz yönü beklentini işin içine kat. Faizlerin düşeceğini düşünüyorsan uzun vadeli mevduatla oranı kilitlemek mantıklı. Yükseleceğini düşünüyorsan fonda kalmak avantajlı, çünkü fonun getirisi piyasa oranlarını gecikmeli de olsa takip eder; mevduatta ise vade sonuna kadar eski orana mahkûm olursun. Ben burada kesin tahmin yapmaya çalışmıyorum, ikisini birlikte kullanıyorum.

7. Küçük bir tabloyla kararı yaz. Aynı tutarı, aynı süreyi ve net getiriyi yan yana koyduğumda karar çok daha kolay çıkıyor.

Sık yapılan hatalar

• Brüt mevduat faizini
  Kaynaklar ve bağlantılar

  • mobiltaxi-service - tum farm siteleri mobiltaxi testi